Xuất khẩu CIF hay FOB: ai mua bảo hiểm hàng hóa và mua thế nào cho đúng?

Incoterms quyết định nghĩa vụ mua bảo hiểm. Phân tích CIF, CIP, FOB và lý do doanh nghiệp Việt nên giành quyền mua bảo hiểm về mình.

Theo Incoterms 2020, với điều kiện CIF và CIP, người bán có nghĩa vụ mua bảo hiểm cho lô hàng (CIF yêu cầu tối thiểu điều kiện C, CIP yêu cầu điều kiện A). Với FOB, CFR, người mua tự chịu rủi ro từ khi hàng lên tàu — muốn được bảo vệ phải tự mua.

Doanh nghiệp Việt xuất khẩu thường bán FOB và nhập CIF — nghĩa là cả hai chiều đều nhường quyền mua bảo hiểm (và cả thuê tàu) cho đối tác nước ngoài. Hệ quả: khi có tổn thất, làm việc với nhà bảo hiểm nước ngoài rất phức tạp về ngôn ngữ, pháp lý và thời gian.

Xu hướng nên theo: xuất CIF/CIP, nhập FOB — giành quyền mua bảo hiểm tại Việt Nam. Lợi ích: chủ động điều kiện bảo hiểm, khiếu nại bồi thường bằng tiếng Việt theo pháp luật Việt Nam, và giữ dòng phí bảo hiểm - cước tàu cho doanh nghiệp trong nước.

Về giá trị bảo hiểm, thông lệ là 110% giá trị CIF — 10% cộng thêm bù đắp lợi nhuận kỳ vọng và chi phí phát sinh. Với khách xuất hàng đều, tôi khuyên ký hợp đồng bao (open cover): mọi lô hàng tự động được bảo hiểm, khai báo sau, không lo lô nào 'lọt lưới'.